Eğer şu anda bir velayet davasından yenik ayrıldıysanız, muhtemelen hayatınızın en zor dönemlerinden birini yaşıyorsunuzdur. Çocuğunuzla olan bağınızı kopartmak zorunda kaldığınızı düşünüyor, gelecek hakkında endişeleniyorsunuz. Ancak velayet davası kaybetmek, çocuğunuzla olan her türlü bağın kopması anlamına gelmiyor.
Adana’daki aile mahkemelerinde her yıl yüzlerce velayet davası sonuçlanıyor ve maalesef her davada bir taraf kaybediyor. Bu süreçte birçok ebeveyn haklarını tam olarak bilmediği için mağdur oluyor. Gelin, velayet davası kaybeden tarafın sahip olduğu hakları tek tek inceleyelim.
Table of Contents
Velayet Kaybetmek Demek Tamamen Uzaklaştırılmak Mı?
Hayır, kesinlikle öyle değil. Türk hukukunda velayet hakkı ile kişisel ilişki kurma hakkı birbirinden farklı kavramlardır. Velayeti kaybetseniz bile çocuğunuzla görüşme hakkınız devam eder. Mahkeme, çocuğun yüksek yararını gözetmek kaydıyla, velayeti olmayan ebeveynin çocukla düzenli görüşmesine karar verir. Velayetin kime verileceğine karar verilirken ise mahkemenin hangi ölçütlere baktığı belirleyici oluyor.
Bu görüşmeler genellikle haftada bir-iki kez, belirli saatlerde gerçekleşir. Adana Adliyesi’nde gördüğüm dosyalarda, çoğu kararda “her Pazar saat 10.00-18.00 arası” gibi net zaman dilimleri belirleniyor. Bazı durumlarda geceleme de mümkün olabiliyor.
Nafaka Yükümlülüğü Devam Eder Mi?
Evet, velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmaya devam eder (TMK m. 182/3). Nafaka ödemek, çocuğun eğitimi ve sağlığı gibi konularda karar yetkisi vermez: boşanmada velayet çocuğun kendisine bırakıldığı tarafa aittir ve bu kararları velayet sahibi ebeveyn alır (TMK m. 336/3, 339/1).
2026 yılı itibarıyla Adana’da nafaka miktarları genellikle asgari ücretin belirli bir oranında belirleniyor. Mahkeme, gelir durumunuza göre bu tutarı hesaplıyor. Nafakayı düzenli ödemek, gelecekteki velayet değişikliği taleplerinde size artı puan kazandıracaktır.
Çocukla İletişim Nasıl Sağlanır?
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte mahkemeler artık telefon, video görüşme gibi iletişim yollarına da izin veriyor. Özellikle pandemi sonrası dönemde bu konuda daha esnek yaklaşımlar görüyoruz. WhatsApp, Facetime gibi uygulamalarla günlük iletişim kurabilirsiniz.
Tabii ki karşı tarafın da işbirliği yapması gerekiyor. Velayeti alan ebeveyn mahkemenin kişisel ilişki kararına uymazsa, kararın yerine getirilmesi için adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne, müdürlük bulunmayan yerlerde Adalet Bakanlığının belirlediği hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne başvurabilirsiniz; yetkili birim çocuğun yerleşim yerindekidir (5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 41/A, 41/C). İcra yolu yerine uzmanlar aracılığıyla yürütülen bu uygulama, Adalet Bakanlığının duyurusuna göre Adana il adliyesinde 24 Nisan 2023’te başladı. Müdürlük önce karşı tarafla iletişime geçer; çocuk getirilmezse teslim emri gönderir. Teslim emrine aykırı davranan ebeveyn, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine aile mahkemesince üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılabilir (5395 m. 41/F/2, 41/F/4). Velayet kendisine bırakılan ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir; bu husus kişisel ilişki kararında taraflara ihtar edilir (TMK m. 182/2, 324/3). Başvuruyu doğru biçimde hazırlamak için Adana’da çalışan Av. İbrahim Burak Yalçın gibi avukatlardan destek alınabilir.
Hangi Durumlarda Velayet Tekrar Alınabilir?
Velayet kararı kesinleşse de sonradan değiştirilebilir. Şartlarda önemli değişiklikler olduğunda yeniden dava açabilirsiniz. İşte başlıca durumlar:
Velayeti olan tarafın ihmal göstermesi: Çocuğun eğitimini aksatması, sağlık sorunlarıyla yeterince ilgilenmemesi, kötü alışkanlıklar edinmesi gibi durumlar velayet değişikliği için gerekçe oluşturur.
Çocuğun tercihindeki değişim: Görüşlerini oluşturabilecek çocuğa, kendisini ilgilendiren yargılamada dinlenme fırsatı verilir ve görüşleri yaşı ve olgunluk derecesine göre dikkate alınır (Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 12). Sözleşme bunu belirli bir yaşa değil, çocuğun görüş oluşturabilmesine bağlar. Çocuk sizinle yaşamak istediğini açık şekilde belirtirse, bu önemli bir etken olur.
Yaşam koşullarınızdaki iyileşmeler: Daha önce ekonomik sıkıntılarınız vardıysa ve şimdi düzeldiyse, evlendiyseniz ve çocuk için daha uygun bir ortam oluşturduysanız, bunlar olumlu gelişmeler sayılır.
Eğitim ve Sağlık Kararlarında Söz Hakkınız Var Mı?
Velayet size verilmediyse çocuğunuzun okul seçimi, doktor değişikliği, ameliyat gibi kararlarını velayet sahibi ebeveyn verir (TMK m. 336/3, 339/1). Bu kararların birlikte alındığı düzeni, ortak velayetin Türkiye’de mümkün olup olmadığını ele aldığımız yazıda anlattık.
Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düşer ve ana baba buna çare bulamazsa hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır (TMK m. 346); yeni olguların zorunlu kılması hâlinde velayetin yeniden düzenlenmesi de istenebilir (TMK m. 183). Bu yollar için avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini karşılayamıyorsanız Adana Barosu Adli Yardım Bürosu’na başvurabilirsiniz (Avukatlık Kanunu m. 176, 177).
Mali Konularda Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Nafaka ödemelerinizi mutlaka kayıt altına alın. Banka havalesi veya icra müdürlüğü aracılığıyla ödeme yapmanız, gelecekteki hukuki süreçlerde size fayda sağlar. Nakit ödeme yapmaktan kaçının çünkü ispat sorunu yaratabilir.
Çocuğunuzun eğitim, sağlık gibi ek masraflarından da sorumlu olabileceğinizi unutmayın. Bu masraflar nafakaya ek olarak mahkeme tarafından belirlenebilir.
Psikolojik Destek Alabilir Miyim?
Elbette. Velayet davası kaybetmek büyük bir travmadır ve profesyonel destek almanız önerilir. Hem kendiniz hem de çocuğunuz için bu süreçte psikolojik danışmanlık alabilirsiniz.
Bazı mahkemeler, özellikle çocuğun ruh sağlığı için her iki ebeveynin de terapiye katılmasını şart koşabiliyor. Bu durumda masraflar genellikle ebeveynler arasında bölüşülür.
Velayet davası kaybetmek acı verici olsa da, çocuğunuzla bağınızı koparmak zorunda değilsiniz. Haklarınızı bilerek, sabırlı ve kararlı bir şekilde hareket ederseniz, zaman içinde durumunuzu iyileştirebilirsiniz. Bu süreçte en önemli şey, çocuğunuzun yüksek yararını gözetmek ve ona olan sevginizi her fırsatta göstermektir.
Unutmayın, her vaka kendine özgüdür ve bir hukuk uzmanından destek almanız faydalı olacaktır. Özellikle velayet değişikliği davası açmayı planlıyorsanız, mutlaka deneyimli bir avukatla görüşün. Adana’da boşanma ve aile hukuku dosyalarına bakan avukatlardan biri de Av. Aygül Seval Tamer.