Boşanmada Şirket ve Ticari İşletme Paylaşımı

Klasik mal rejiminde sahip olduğunuz ev, araba, banka hesabı bölüşülürken, ticari işletmeniz için aynı kurallar geçerli mi? Ya da şahıs şirketi kurmuş eşinizin hisselerinden nasıl pay alabilirsiniz? Bu sorular, boşanma sürecindeki çiftlerin kafasını en çok karıştıran konulardan. Bugün bu merak edilen sorulara, boşanma davalarında uzmanlaşmış Hukuk Müşaviri Mehmet Demir ile konuştuk.

Hukuk Portali: Mehmet Bey, boşanmada şirket paylaşımı konusunda en çok hangi soruları alıyorsunuz?

Mehmet Demir: En sık karşılaştığımız durum şu: Evlilik süresince kurulan limited şirkette eşlerden biri ortak, diğeri değil. Ortak olmayan eş “Ben de bu şirketten pay alabilir miyim?” diye soruyor. Önce şunu net söyleyeyim: Şirket hisseleri de mal rejimi kurallarına tabidir. Yani evlilik süresince edinilen şirket hisseleri, mal paylaşımında dikkate alınır.

Peki bu paylaşım nasıl hesaplanıyor?

Mehmet Demir: Burada kritik nokta, şirketin ne zaman kurulduğu ve sermayenin nereden geldiği. Evlilik öncesi kurulan şirketlerde sadece evlilik süresince artan değer paylaşılır. Ama evlilik süresince kurulan şirkette durum farklı. Mesela 2020’de evlenen çift, 2022’de 100.000 TL sermaye ile şirket kurmuşsa, bu sermaye mal paylaşımına dahil.

Şirket değerlemesi nasıl yapılıyor? Bu konuda Adana’da yaşadığınız özel durumlar var mı?

Mehmet Demir: Adana Seyhan Adliyesi’ndeki boşanma davalarında en çok bu konuda uzman görüşüne başvuruyoruz. Mahkeme genellikle bilirkişi atayor ve şirketin gerçek değerini tespit ettiriyor. Son dönemde gördüğümüz önemli bir sorun şu: Eşlerden biri şirketin değerini düşük göstermek için sahte borç senetleri hazırlıyor veya şirkete zarar verecek işlemler yapıyor. Mahkemelerimiz bu durumları yakından takip ediyor.

Peki ticari işletme sahibi eşler için durum ne?

Mehmet Demir: Şahıs işletmelerinde durum daha karmaşık aslında. Çünkü burada “işletmenin kendisi” değil, işletmenin aktif ve pasifi paylaşılıyor. Mesela Adana’da tekstil atölyesi işleten bir eş var. Boşanma sırasında atölyenin makineleri, stokları, alacakları değerlendiriliyor. Ama işletmenin “know-how”ı, müşteri portföyü gibi maddi olmayan varlıkları da var. İşte burada bilirkişi raporu çok kritik.

Tarafların şirket ortaklığını sürdürmek zorunda kaldığı durumlar oluyor mu?

Mehmet Demir: Evet, bu gerçekten zor durumlardan biri. Özellikle aile şirketlerinde karşımıza çıkıyor. Mahkeme, şirketi bölmenin imkansız olduğuna karar verirse, taraflardan biri diğerinin payını satın almak zorunda kalıyor. Ya da şirket tasfiye ediliyor. Adana’da gördüğüm bir davada, eşler 15 yıldır birlikte işlettikleri oteli paylaşamamışlardı. Sonunda otel satıldı, bedel ikiye bölündü.

Boşanma öncesi alınabilecek önlemler var mı?

Mehmet Demir: Kesinlikle var. İlk önlem, evlilik sözleşmesi ile mal ayrılığı rejimini seçmek. Böylece herkesin şirketi kendinde kalır. İkinci önlem, şirket kurarken eşin rızasını almak ama hisse vermemek. Üçüncü önlem de şirket ana sözleşmesine “boşanma durumunda hisse devri” ile ilgili özel hükümler koymak.

2026 yılı itibarıyla bu konudaki harç ve masraflar ne durumda?

Mehmet Demir: Bilirkişi ücreti ortalama 15.000-25.000 TL arası. Şirket karmaşıksa bu rakam 50.000 TL’ye çıkabiliyor. Mahkeme harcı ise taraf olunan miktara göre değişiyor. 500.000 TL’lik şirket payı için yaklaşık 3.500 TL harç ödüyorsunuz. Adana Barosu Adli Yardım Bürosu’ndan yararlanabilenler için bu masrafları devlet karşılayabiliyor.

Şirket ortağı eşin gizlediği varlıkları nasıl tespit ediyorsunuz?

Mehmet Demir: Bu gerçekten büyük sorun. UYAP sistemi üzerinden şirket kayıtlarına ulaşabiliyoruz ama yeterli değil. Vergi dairesi kayıtları, banka hesap hareketleri, SGK primi ödemeleri… Bunları inceleyerek gizli varlıkları ortaya çıkarıyoruz. Son dönemde crypto paraya yatırım yapan eşler de var, onları tespit etmek çok zor.

Çok ortaklı şirketlerde durum nasıl?

Mehmet Demir: Ana ortağın eşiyseniz, genellikle pay oranınız düşük olur. Çünkü şirketin diğer ortakları da var ve onların hakları korunuyor. Mahkeme, şirketin devamlılığını da gözetiyor. Mesela 10 ortaklı bir şirkette %5 payınız varsa, bu payı nakit olarak almanız için şirket tasfiye edilmez. Diğer ortaklar sizin payınızı satın almak zorunda kalır.

Son olarak, okuyucularımıza önerileriniz nelerdir?

Mehmet Demir: İlk öneri: Şirket kurma aşamasında mutlaka hukuki danışmanlık alın. İkinci öneri: Eğer şirket ortağıysanız, tüm mali kayıtları düzenli tutun. Üçüncü öneri: Boşanma sürecinde şirketinizi değersizleştirici işlemler yapmayın, bu suç teşkil edebilir. Son önerim de: Bu işleri tek başınıza çözmeye çalışmayın, mutlaka deneyimli bir hukuk müşaviri ile çalışın.

Bu konuda daha detaylı bilgi almak isteyenler için başka kaynaklarınız var mı?

Mehmet Demir: Elbette. Öncelikle boşanmada mal paylaşımı rehberimizi okumanızı öneririm. Orada genel prensipler detaylı anlatılmış. Ayrıca Adana Barosu’nun düzenlediği ücretsiz hukuk danışmanlığından da yararlanabilirsiniz.

Boşanmada şirket paylaşımı, gerçekten karmaşık bir konu. Özellikle işletmenin değerinin tespiti ve paylaşım yönteminin belirlenmesi konularında profesyonel destek almak, hem haklarınızı korumanız hem de süreci hızlandırmanız açısından kritik öneme sahip.