Mevzuat kontrol tarihi: 19 Eylül 2026.
Eşinizin adına kayıtlı olan ve birlikte yaşadığınız ev için tapuya aile konutu şerhi verilmesini isteyebilirsiniz. Bunun için boşanma davası açmış olmanız gerekmez. Şerh, konutun aile yaşamına ayrıldığını tapu kaydında görünür hâle getirir; size kendiliğinden evin yarısını veya yeni bir mülkiyet payı kazandırmaz.
Başvurudan önce üç bilgiyi netleştirin: evin tapuda kimin adına kayıtlı olduğu, aile yaşamının fiilen bu konutta sürüp sürmediği ve adres kaydıyla tapu bilgilerinin aynı taşınmazı gösterip göstermediği. Kira ile kullanılan konutlarda ise aşağıda açıklanan farklı koruma yolu gündeme gelir.
Table of Contents
Aile konutu şerhi ne işe yarar?
Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi, eşin açık rızası olmadan aile konutunun devredilmesini, konut üzerindeki hakların sınırlandırılmasını ve konutla ilgili kira sözleşmesinin feshedilmesini sınırlar. Rızayı elde edemeyen veya kendisine haklı bir neden olmadan rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir.
Bu korumanın konusu, ailenin yaşamını sürdürdüğü konuttur. Eşinizin adına kayıtlı her ev, arsa veya yatırım taşınmazı bu nedenle aile konutuna dönüşmez. Başvuruda, şerh istenen evin aile yaşamındaki kullanımını açıklamak önem taşır.
Şerh verilmesiyle tapudaki malik değişmez. Konutun korunması ile boşanma sonrasında malvarlığı alacaklarının hesaplanması farklı meselelerdir. Malvarlığı konularındaki diğer içerikler sitemizin mal paylaşımı bölümünde yer alır.
Kim başvurabilir? Eşimin gelmesi gerekir mi?
Tapuda malik görünmeyen eşin doğrudan tapu müdürlüğüne başvurma hakkı vardır. Bu hak hem TMK 194/3’te hem de Tapu Sicili Tüzüğü’nün 17. maddesinde düzenlenmiştir. Dolayısıyla malik olan eşin başvuruya birlikte gelmesi veya başvuruya önceden onay vermesi, diğer eşin talepte bulunabilmesinin koşulu değildir.
Burada iki ayrı rıza konusunu karıştırmamak gerekir: aile konutu şerhi istemek ile konutu satmak aynı işlem değildir. Malik olmayan eş kendi başvurusunu yapabilir; konutun satışı veya üzerinde hak kurulması ise TMK 194’teki rıza kuralları çerçevesinde değerlendirilir.
Boşanma davası henüz açılmamış olması da başvuruya engel değildir. Şerh, yalnız dava açan eşlere tanınmış bir imkân değildir.
Başvuru için hangi belgeler hazırlanmalı?
Tapu Sicili Tüzüğü’nün 49/1-c maddesi, aile konutu şerhi bakımından yerleşim yeri belgesi ile medeni hâli gösteren nüfus kayıt örneğini düzenler. Kimlik ve temsil kontrolü ise aynı tüzüğün 18. maddesinde yer alır.
Başvuru hazırlığında şu belgeleri ve bilgileri bir araya getirin:
- Kimlik belgesi: Başvuran kişinin kimliğinin belirlenmesi için.
- Yerleşim yeri belgesi: MERNİS veya nüfus müdürlüğü üzerinden alınan adres kaydı.
- Medeni hâli gösteren nüfus kayıt örneği: Evlilik durumunun kontrolü için.
- Taşınmaz bilgileri: İl, ilçe, mahalle, ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm bilgileri. Elinizde mevcut tapu belgesi bulunuyorsa hazırlığa ekleyin.
- Temsil belgesi: İşlem vekil aracılığıyla yürütülecekse, ilgili istemi yapmaya yetki veren vekâletname veya duruma uygun temsil belgesi.
Adres belgenizdeki konut ile tapu kaydındaki taşınmazın eşleştirilmesinde sorun varsa bunu başvuru sırasında açıkça belirtin. Eksikliğin ne olduğu ve hangi ek belgeyle giderilebileceği konusunda müdürlükten bilgi alın. Belgelerin hazırlanması, talebin kendiliğinden kabul edildiği anlamına gelmez; müdürlük istemi ve dayanaklarını inceler. Aile konutuyla ilgili haklarınızı değerlendirmek için Adana’da boşanma avukatı Av. Saim İncekaş ile görüşürken tapu kaydınızı ve adres belgelerinizi hazırlayabilirsiniz.
Adana’da başvuru nasıl ilerler?
İlk olarak taşınmazın bulunduğu ilçeyi ve tapu bilgilerini belirleyin. Başvurunun alınması ve gerekli evrak konusunda ilgili tapu müdürlüğünden bilgi alın. Seyhan, Çukurova, Sarıçam, Yüreğir ve diğer ilçelerdeki müdürlüklerin güncel iletişim bilgilerini TKGM’nin resmî taşra teşkilatı listesinde kontrol edebilirsiniz.
- Talebinizi belirleyin. Tapuda malik olmayan eş olarak, aile konutu olduğunu belirttiğiniz taşınmaza şerh verilmesini istediğinizi açıklayın.
- Belgeleri sunun. Kimlik, evlilik, yerleşim yeri ve taşınmaz bilgilerinin birbiriyle uyumunu kontrol edin.
- Başvuru kaydını saklayın. İşlemin hangi aşamada olduğunu ve eksik evrak bulunup bulunmadığını müdürlükten takip edin.
- İşlem sonucunu kontrol edin. Başvuru yapılmış olması ile şerhin tapu kaydına işlenmiş olması farklı aşamalardır. Sonuçlandığında güncel kayıt üzerinden şerhi kontrol edin.
Bu rehberde Adana için sabit bir sonuçlanma süresi verilmemektedir. Taşınmazın kayıt durumu ve başvuruda ortaya çıkan eksiklikler dosyaya göre değişebilir.
Temsili örnek: Tapusu eşinin adına olan evde ailesiyle yaşayan bir kişi, şerh talebi için hazırlık yapmaktadır. Önce nüfus kaydındaki adresi ve tapudaki bağımsız bölüm bilgisini karşılaştırır. Bilgiler arasında fark varsa müdürlüğe bunu bildirir. Başvurusunun sonucunu ayrıca takip eder; yalnız başvuru belgesini almış olmasına dayanarak işlemin tamamlandığını varsaymaz.
Başvuru reddedilirse ne yapılabilir?
Tapu Sicili Tüzüğü’nün 26. maddesi, ret kararında gerekçenin, itiraz yerinin ve süresinin belirtilmesini öngörür. Aynı maddede, ret kararının tebliğinden itibaren 15 gün içinde ilgili bölge müdürlüğüne; bölge müdürlüğünün kararına karşı da tebliğden itibaren 15 gün içinde Genel Müdürlüğe itiraz yolu düzenlenmiştir.
Ret sebebini ve size bildirilen kararı birlikte değerlendirin. Eksik belgeyi tamamlamak, idari itiraz etmek veya uyuşmazlığın niteliğine göre yargısal koruma istemek farklı işlemlerdir. Konutun satılma tehlikesi de varsa yalnız belge tamamlamanın yeterli olacağını varsaymayın. Kararın ve tapu kayıtlarının birlikte incelenmesi için Adana’da çalışan Av. Belma Kayran gibi avukatlardan hukuki görüş alınabilir.
Kirada oturuyorsak ne değişir?
Kiralanan aile konutunda, taşınmazın maliki olmayan kiracı eşlerin durumu farklıdır. TMK 194/4’e göre kira sözleşmesinde taraf olarak yer almayan eş, kiraya verene bildirim yaparak sözleşmenin tarafı olabilir. Bu bildirim, diğer eşle birlikte müteselsil sorumluluk da doğurur; yalnız hak kazandıran, borç doğurmayan bir işlem değildir.
Bu yolu, eşin adına kayıtlı evin tapusuna aile konutu şerhi verilmesiyle karıştırmayın. Kira sözleşmesini kimin imzaladığı, sözleşmenin devam edip etmediği ve yapılan bildirimler birlikte incelenmelidir.
Şerh, boşanma sırasında evde kimin kalacağını belirler mi?
Şerh tek başına konutta hangi eşin kalacağını karara bağlamaz. TMK 169, boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkimin eşlerin barınması ve mallarının yönetimi gibi konularda geçici önlemler almasını düzenler. Bu nedenle tapu kaydının korunması ile dava süresince konutun kullanımına ilişkin talep ayrı ayrı ele alınmalıdır.
Dava türleri bakımından ayrılık davasının nasıl açıldığını ve evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanmanın koşullarını anlatan rehberlerimiz bu ayrımı tamamlar.
Aile konutu dışındaki malların korunması söz konusuysa TMK 199 kapsamında farklı bir önlem talebi gündeme gelebilir. Şerh, barınma tedbiri ve malvarlığına ilişkin taleplerin hangisinin somut duruma uygun olduğunu değerlendirmek için Av. Özgür Yılmaz Kananoğulları gibi Adana’da çalışan avukatlardan görüş alınabilir.
Sık sorulan kısa sorular
Şerh koydurunca evin yarısı benim olur mu?
Hayır. Şerh bir mülkiyet devri değildir. Tapu sahipliği, mal rejiminden doğabilecek alacaklar ve aile konutunun korunması ayrı başlıklardır.
Ev evlilikten önce alınmışsa başvuru yapılamaz mı?
Evin evlilikten önce alınmış olması ile aile konutu olarak kullanılması farklı konulardır. TMK 194’teki korumayı değerlendirirken yalnız satın alma tarihine bakılmaz; konutun aile yaşamına ayrılmış olması da incelenir. Bu, mal paylaşımında mutlaka pay alınacağı anlamına gelmez.
Tapuda şerh yoksa eşin rızasına hiç gerek yok mu?
TMK 194’teki rıza kuralını yalnız tapuya şerh konulmuş olmasına bağlamak doğru değildir. Ancak üçüncü kişilere yapılmış satış veya kurulmuş ipotek bakımından sonuç, işlem ve tapu kayıtları incelenmeden kesinleştirilemez. Sonradan şerh istemek, geçmişteki bir işlemi kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Başvuruyu nasıl hazırlamalıyım?
Evlilik ve adres belgelerinizi, taşınmaz bilgilerini ve varsa satış veya ipotekle ilgili belgeleri birlikte düzenleyin. Hangi işlemi istediğinizi açıkça belirtin; başvuru sonucunu ve size yapılan bildirimleri saklayın. Bu rehber genel bilgilendirme içindir; somut uyuşmazlıkta tapu kaydı ve belgeler üzerinden hukuki değerlendirme gerekir.